“Sang” hay “chợ”…

December 22, 2009 at 7:47 am (Music, My World)

Âm nhạc có nhiều dòng chảy, như những dòng suối từ những nguồn khác nhau, tạo ra những màu sắc tươi đẹp và riêng biệt đặt trưng của mỗi dòng nhạc. Người thích Rock tìm đến sự bình yên trong những âm thanh chát chúa có trật tự. Pop dành cho tuổi trẻ và sự năng động. Jazz, Blue cho những phút giây ngưng tụ của khoảnh khắc… Và dĩ nhiên không ai thể nói dòng nhạc nào là cao hay dòng nhạc nào là thấp hèn. Mỗi dòng nhạc cũng như một công dân trong thế giới đa diện này: bình đẳng và có tiếng nói riêng. “Nhưng sẽ có những người bình đẳng hơn những người khác.” Giống như là chuyện “sang”, “hèn” giai cấp trong âm nhạc Việt Nam.

Khó có thể nói là nhạc thế nào là “sang” thế nào là “thị trường.” Nó mang cảm tính cá nhân của người viết và người nhận định hơn là phản ánh thứ âm nhạc mà nó chứa đựng. Khó có thể nói chính xác đặc điểm “nhạc sang” và nhạc thị trường, để có thể tìm ra được một định nghĩa xác đáng nhất. Và vì thế, người ta đang lạm dụng từ “nhạc sang” như là một cách để tự huyễn hoặc bản thân về trình độ thẩm mỹ của mình.

Nếu nói về đối tượng nghe, nhạc sang và nhạc thị trường có chung một thị trường. Không thể nói “nhạc sang” già hơn, bởi vì có rất nhiều người trẻ vẫn nghe thể loại âm nhạc đó hàng ngày. Và nhạc thị trường cũng nhắm đến những người trẻ, những người sinh viên. Tiếc là không có những số liệu đầy đủ để có thể kết luận “người trẻ như thế nào” sẽ nghe loại nhạc nào. Nhưng nếu xét thôi những cơ chế bình thường của âm nhạc, cái nào hay sẽ tới được công chúng. Loại trừ những yếu tố mang tính cục bộ (đặc biệt ghét hay thích một thể loại nào đó…), một người nghe nhạc giao hưởng cũng có thể nghe nhạc Rap như thường (có thể!). Và điều đó đúng với cả nhạc thị trường và nhạc “sang”.

Vậy điều gì đã tạo ra một thứ giai cấp như vậy trong âm nhạc. Chúng ta phải kể tới vai trò dán tem dán nhãn của báo chí. Những cụm từ kiểu như “nhạc sang” đang xuất hiện nhan nhản trên báo chí với một tần số càng ngày càng dày. Nếu chúng ta biết quyên lực của báo chí trong việc dẫn dắt ý kiến của đám đônglà rất lớn, việc tạo ra một thế hệ nghe nhạc hiện nay với suy nghĩ “nhạc trẻ”, nhạc chợ chỉ là một việc cỏn con. Một vài bài xã luận của những nhạc sị “tâm huyết” với nền âm nhạc nước nhà và “cảm thấy có trách nhiệm” với việc định hướng việc nghe nhạc của giới trẻ là đã quá đủ để người đời nhìn nhạc “thị trường” bằng một nửa con mắt. Thêm vào đó là những chỉ trích từ những… nhà văn vì lời ca khúc của nhạc “thị trường” là rẻ tiền đã khiến một bộ phận lớn mang cùng một cảm giác xấu hổ khi vào tiệm đĩa và đem ra một đĩa nhạc của Bảo Thy…

Việc tạo ra một ranh giới mỏng manh nhưng cực kỳ rõ ràng bằng việc chỉ mặt đặt tên ca sĩ nào là sang ca sĩ nào là thị trường đã tạo ra những cấp bậc trong giới nghệ sĩ. Bây giờ, nghĩ tới Quang Dũng người ta nghĩ tới một chàng ca sĩ ăn mạc bảnh bao chải chuốt. “Sang” nhỉ, vì nhạc của anh ta người ta gọi là nhạc “sang” mà. Để mỗi lần anh ấy xuất hiện, những bậc quý ông quý bà, cũng trong những bộ trang phục chải chuốt như vậy tâm đắc và (tự) khen: “ta phải nghe nhạc sang chứ, ta sang mà.” Bây giờ, Quang Dũng đã là một biểu tượng thực sự của dòng nhạc này với những ca khúc như: “Không cần biết em là ai, không cần biết em từ đâu.”

Đôi khi, một bài hát muốn “sang” thì người nghe phải “sang” và người hát cũng phải “sang”. Đó dường như là cách duy nhất mà người ta có thể phân loại chúng…

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: