Những bức tường

November 28, 2009 at 9:12 am (1)

Từ bức tường Berlin đến những bức tường tiếp theo sẽ đổ, có cảm tưởng rằng những thay đổi, những sự đổi mới sẽ đều đem lại những vết đau không tránh khỏi. Điều đó cũng như việc chúng ta tự cắt một cái u trên cánh tay hay bắp đùi. Nhìn một bức tường sụp đổ để hàn gắn hai ý thức hệ bị chia rẽ cũng na ná như cắn răng nhịn một vết đau để tin vào ngày mai tốt đẹp.

Những ngày qua người ta nói nhiều về sự nhẫn tâm của những người làm luật trong vụ án Nông trường Sông Hậu. Giọt nước mắt lăn dài, hay những lời khảng khái “chấp nhận đi tù” vì bà giám đốc càng làm sau thêm vết cắt tự mình gây ra. “Tự” không phải là bà Sương gây ra. “Tự” chính là chúng ta, vì cả một lợi ích lâu dài ở trước mắt. Nói cách khác, việc chối bỏ một biểu tượng, một mô hình của chế độ cũ, cho dù bằng một cách hơi nhẫn tâm, chính là tự tay phế bỏ những tàn dư sót lại của chế độ đó.

Nông trường Sông Hậu là một biểu tượng của chủ nghĩa xã hội rất nhiều năm trong quá khứ. Bà Sương được tuyên dương trên khắp đất nước và trên thế giới vì đã lãnh đạo một mô hình tiêu biểu của chủ nghĩa xã hội. Nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa tự hào tự hào với mô hình ấy bởi vì không đâu trên đất nước (và có lẽ) trên cả thế giới ngoài nông trường của bà Sương; chủ nghĩa xã hội tư duy tập thể lại đúng đến thế. Lần đầu tiên, người ta tìm ra một mô hình hợp tác xã hay nông trường quốc doanh lại có thể sinh lời và phát triển vững mạnh. Và nghiễm nhiên, người ta tìm thấy ở Nông trường Sông Hậu một nơi để ý chí và tư duy tập thể bám trụ và cảm thấy đúng.

Một biểu tượng thành công không thể cứu một cho một tư duy sai lầm, cho dù thành công ấy có xuất phát từ cách tư duy ấy. Một điển hình cá nhân đại diện cho tập thể không thể làm mẫu số chung cho một tập thể (xã hội) với những người đang suy nghĩ cho cá nhân. Điều căn bản nhất cho một nền kinh tế đó là việc mỗi người phải biết mưu cầu hạnh phúc và lợi ích của chính mình. Nếu như mỗi người đều thành công trong việc làm những công việc có ích trên hết cho bản thân họ, xã hội tất nhiên sẽ tiến bọ. Vai trò của chính quyền không phải “nhân danh” một giai cấp nào đó hoặc cho cả một xã hội, chính quyền trước trước hết phải cung cấp những công cụ thiết yếu nhất để người dân có thể tự mưu cầu hạnh phúc cho mình.

Trong vấn đề Nông trường Sông Hậu, người ta chấp nhận xóa bỏ một biểu tượng thiêng liêng để khẳng định lòng tin của mọi người rằng cái thời của một người phải hy sinh để làm những việc có lợi cho người khác đã qua. Đã chẳng có một bức tường bị đổ bỏ, nhưng sự sụp đổ của một mô hình như Nông trường Sông Hậu cũng có ý nghĩa tượng trưng tương tự như thế. Một sự sụp đổ cần thiết của một cách nghĩ, cách làm, có lẽ là hay nhưng bây giờ đã quá lạc hậu.

Permalink Leave a Comment